Нэгэн зvйл. 2004 оны УИХ-н сонгуульд 1 сая 280 мянга орчим хvн сонгогчийн нэрсийн жагсаалтад орсноос 1 сая 52 мянган хvн буюу 82.2% нь сонгуульд оролцсон байна. Гэтэл барагцаалсан тоогоор 120 мянган иргэд харь оронд ажил хийж амьдралаа дээшлvvлэх, боловсрол олох, бас ядуурлаас гадна улс тєр, нийгмийн эрvvл бус тогтолцоо, авилгал, худал хуурмагаас дайжиж харь оронд бядан явааг та бид сайн мэднэ.

сурталчилгаа »

Нийгмийн дээд дундаж давхарга, сэхээтнvvдийн жинтэй тєлєєлєл болсон энэ 120,000 иргэд нийт сонгогчдын 10% -д дєхєж байна. Гадаадын ямар ч зээл тусламжийн нийт дvнгээс илvv их хєрєнгє оруулалтыг бvрдvvлдэг, Монголын олон єрх гэрийн санхvvгийн гол хєшvvрэг болсон, бас хамгийн шударгаар цэвэр мєнгє хийдэг масс болсон энэ хvмvvсийг тєр мартвал, нєгєє Баабарын vг биеллээ олно байх даа.

Нэгэн зvйл. Гадаадад гарсан Монголчуудын дийлэнхи нь илvv либерал vзэлтэй байдаг нь Интэрнэт дээр хийгдсэн судалгаа, санал асуулга, практикт ажиглагдаж байдаг. Энэ нь Ардчилсан хувьсгалын vр нєлєєнд чєлєєтэй зорчих боломж олдсоныг сайшаан талархаж явдагийнх, мєн илvv радикал бодлогыг дэмждэгийнх байх. Иймд УИХ-д дийлэнхи болсон МАХН–ын дараагийн сонгуулийн амжилтанд энэ бvлэг хvмvvс сєрєг vр дvн авчирах магадлалтайг тооцож, гадаадад суугаа Монголчуудын тухай сонгуулийн хуульд хамруулахгvй байх ашиг сонирхол бас буйг дурдууштай.

Нэгэн зvйл. Хэрэв АНУ-д цагаачдыг дэмжсэн хууль батлагдвал, 12,000 Монголчууд бvгд л ногоон картаа авахаар зvтгэнэ. Тун удалгvй АНУ-ын иргэн болоод бvгд Монгол улсын иргэншилээсээ татгалзах болвол яах вэ? Сvvлийн 10 жилд 120,000 хvн буюу сонгогчдын 10% нь гадаадад гарсан энэ миграцийн эрч хэвээр байвал 2010 он гэхэд 20%, 30% нь гадаадад гарсан байх болно. Сонирхолтой л дvр зураг. Сонгуулийн хуульд гадаадад байгаа энэ 10% -ийнхаа эрх ашгийг харгалзсан нэмэлт єєрчлєлт оруулбаас энэ нь эргээд єрхийн тэргvvлэгч нар нь “хvvхдvvдээ” хаана яаж явааг тоймлон харж - vндэсний томоохон цогц мэдээллийн сантай болох, vvнээсээ уламжилаад тєрийн бодлогоо зєв зvйтэй явуулах давхар ач холбогдол оршиж буй. Мєн эдгээр хvмvvсээ эх оронд нь чєдєрлєх, аргамжаатай байлгах нэгэн тулхтай тєрийн бодлогын эх vvсвэр болох бус уу?

Нэгэн зvйл. Угтаа АНУ-ын болоод бусад єндєр хєгжилтэй орнуудын визний бодлого хатуу байгаа нь Монголын тєрд маш хэрэгтэй болж хувирч байна. Хэрэв АНУ-ын элчин визээ чєлєєтэй дардаг болчихвол Монголд vлдэх хvмvvс: Баячууд, Хятадууд, чааваас гэж нєгєє траншэйнийхан vлдэж; дээрэлхvvлдэг, ажил хийдэг "ард тvмэн" байхгvй болох байх даа.

Дахиад нэгэн зvйл

Барууны их сургууль тєгсєєд бакалавр эсвэл мастерын шинэхэн дипломоо євєртєлсєн Монгол залууд 2 vндсэн сонголт бий. Завгvй гудамжаар єдрийн гэгээг таашаан, тамхи татан алхаж явахдаа тэр ингэж бодно:

А) Би эндхийн компанид (яахав орж чадвал) олон арван мянган долларын цалинтай, хэдэн арван сая долларын эргэлттэй компанид хvчээ єгч тvрvvвчээ зузаалж, жинхэнэ ажлын дадлага туршлага эзэмших vv?

Б) Эсвэл би Монголд авилгал, танил талын ачаар эсвэл яахав авъяасаараа засгийн газарт ч юм уу, нэгэн тєрийн байгууллагад очиж зангиа зvvж, улсын тэрэг хєлєглєсєн хурган дарга болчихоод цалин бага тул яалт ч vгvй “ИГРА” -нд татагдаж, тусламж, тєслийн мєнгєнєєс “хамтарч цохих” уу? Ийнхvv эх орондоо “ноён” болж амьдрах нь vнэн бат тансаг биш vv? Уурхай, тvvхий эдийн наймаа, хууль бус хятадуудыг ажиллуулах, гааль дээр "ажиллаж", хятад хvнд монгол паспорт зарах бас ашигтай сонсогдож байна шvv!

Уншигч та надтай маргаж болно л доо. Энэ бол 100% тєгс тєгєлдєр дvрслэл биш. А - хувилбарыг сонгосон нєхєр нэгд барууны сайн компанид мэргэжилээрээ ажилд орж чадахгvй юм аа гэхэд боловсролтой тул арай боловсронгуй “хар” ажил хийх алтернатив бий. Бас тэгээд байгаа орныхоо цагаачлалын хууль, дотоодын ажилгvйдлийг бууруулж, гадныхныг ажилд авахгvй байя гэсэн мэдээжийн хууль тогтоомжыг нь чадлаараа, бор зvрхээрээ гатлан байж гайгvй ажилд орж чадвал их юм, хєєрхий. Мундаг ажил нь ч байна уу, гал тогоонд аяга угааж – DJ хийдэг ч байна уу Монголд ажилласнаас хэд дахин их цалин авах нь бол тодорхой.

Б-г сонгосон нєхєр Монголд цэвэр бизнэс хийж амжилттай явахыг, эсвэл шударга Доржийн хувийн компанид боломжийн цалингаар ажиллах боломжтойг vгvйсгэхгvй. Гэхдээ бvх зvйл тийм ч амар биш! Ядаж л даруухан байж, муувтар хувцас ємсєхгvй бол траншэйнд “єсєж хvмvvжсэн” захын банди нараар орцонд турибадуулна. Хамаагvй vнэнийг ярьж явбал нєгєє “барьдаггvй, баригддаггvй дамшигууд” нийлж байгаад тvvнийг Зориг агсаны араас диваажин руу bye bye болгоно.

Тэгээд яадаг ч бай А-г сонгох нь дийлэнхи нь л дээ. Нэгд. Баттєр залуу хvн тул мєнгє хийж, илvv ихийг vзэж, дэлхийн статустай хотын таван одтой буудлын 69 давхарын баарнаас vнэтэй шарз захиалж шєнийн хотыг ажин суух, шударга олсон мєнгєєрєє Prada-гаас 200 долларын сороочик авах - тэгж заншихийг илvvд vзнэ. Хоёрд. Баттєр бол Монголын нийгмийн гажууд тогтолцооноос зугтаж, “Монгол сайхан болохыг” хvлээж байгаа “улс тєрийн орогнол” –оор гадаадад суугаа ид залуу - монгол залуу.

Хятад хэзээ ч Монголыг цэргийн хvчээр эзлэхгvй. Энэ нь Иракийн дайн болоогvй бол Буш Монголд хэзээ ч 4 цагаар айлчилахгvй байсантай адил vнэн юм. Тийм vе, менталити бол тvvх болсон, єнгєрсєн зуунд болсон. Харин бид єєрснєє боловсорч, нийгмээ эрvvлжvvлж, Н.Энхбаяраас єгсvvлээд бvгд ядаж л таргалахгvй байхаар хоолны дэглэм барьж мэддэг, наад зах нь америкийн нvvр царай болсон Буш шиг єглєє бvр гvйдэг идэвхитэй амьдралын хэв маягтай болсон цагт монгол “хятадад эзлэгдэхгvй”. Тэр цагт Ерєнхийлєгчийн айлчилалын vеэр Монголын нийслэлийг CNN-ээр 1 минутын дотор Ulan-Bator, Ulaanbaatar гэж хоёр янзаар дэлгэцний буланд бичихгvй, тэр цагт Буш Хятадад хаалга андуурч будилахад барууны телевизvvд “Монголоос мэдээлэв” гэж доош хийхгvй… Монголын УИХ, ЗГ коррупцид идэгдсэнээ хvлээж энэ Даваа гаригт огцордог Канадын засгийн газар шиг байж чадвал єнєє гайхал 120,000 "нvvдэлчин" Монголчуудын тал нь маргааш шууд нутаг буцна....

ГАДААДАД АМЬДАРЧ БАЙГАА МОНГОЛЧУУД СОНГОХ ЭРХЭЭ ЭДЛЭХ ЁСТОЙ

Хэлэлцvvлэг vргэлжилж байна…

Сан Франциско хотын Pacific Marketing компани, Монгол дахь Хулан Системс компанитай хамтран сансрын холболтын єндєр технологийг ашиглан Улаанбаатар TV (UBS) - ээр дамжуулдаг Америк Монголыг холбосон шууд нэвтрvvлгийн ээлжит дугаар амжилттай явагдлаа. УБ-н цагаар Ням гарагийн 14 цагт цацагдсан энэ удаагийн шууд нэвтрvvлэг нь АНУ тєдийгvй бусад оронд суугаа Монголчуудын иргэний, улс тєрийн эрхийн асуудлийг хєндсєнєєрєє чухаг байв. “Гадаадад сурч, ажиллаж, амьдарч байгаа Монголчууд Yндсэн хуулиар олгогдсон сонгох эрхээ эдлэхийн тєлєє" сэдвийн дор явагдсан тус нэвтрvvлэгт Улаанбаатараас УИХ–н гишvvн асан Б.Долгор, СЕХ-ны нарийн бичгийн дарга Ж. Сvхбаатар, Сан Франциско хотоос Бэй Ареа-гийн Монголчуудын холбооны ерєнхийлєгч, Техникийн ухааний доктор Ш.Баатар, Армстронг компаний ажилтан, дипломатч Д.Лувсанжамбаа, Оаклонд дахь “5 Ten” хип хоп хамтлагийн дуучин 18 настай залуу сонгогч Э.Чинбат, Pacific Marketing компаний захирал, хууль зvйн ухаанын мастер, хуульч М.Батжаргал, эдийн засагч Б.Хэрлэнчимэг нар, Чикаго хотоос Цахим Єртєє ТББ-г тєлєєлж программист Д.Сайнбаяр оролцлоо. Харамсалтай нь оролцох ёстой байсан УИХ–н эрхэм гишvvд бvгд ажил гараад ирж чадахгvй болсноо нэвтрvvлэг эхлэхээс хэдхэн минутын ємнє мэдэгдсэн байна. UBS TV-н найруулагчийн хэлснээр ерєєсєє Жорж Бушийн айлчилалтай холбогдож энэ нэвтрvvлэгт оролцох ёстой тєрийн байгууллагын албаны хvмvvс дээр дооргvй бvгд “их завгvй” байснаас уг нэвтрvvлэг олон хоногоор хойшлогдсон гэнэ.

Нэвтрvvлэгт оролцсон бvх оролцогчид гадаадад байгаа Монголчууд сонгуульд оролцох боломжоор хангагдах нь цаг vеийн зайлшгvй шаардлага гэдэгтэй санал нэгтэй байлаа. Харин сонгуульд єгєх саналыг хэрхэн хураах вэ, практикт хэрхэн хэрэгжvvлэх вэ, булхай будлианаас хэрхэн сэргийлэх вэ, гадны ямар туршлага байна вэ, аль нь хамгийн vр ашигтай вэ гэсэн асуудлууд мэтгэлцээний гол бай болов. Сонгуулийн саналыг хураах vндсэн гурван арга байгаа нь
1. шуудан
2. ЭСЯ, консулын газар биеэр очиж єгєх
3. цахим технологи ашиглах буюу энэ гурван аргыг ухаалгаар хослуулах явдал юм. Мєн сонгуулийн тойрог, сонгогчийн оршин суугаа харьяаллын талаар санал бодлоо солилцлоо. Нэвтрvvлэг товлосон цагаасаа 15 минутаар илvv vргэлжилж, нэвтрvvлгийн дараа зурагт vзэгчдээс маш олон санал хvсэлт хvлээн авсныг UBS TV мэдээлжээ. Энэхvv нэвтрvvлэгт гадаадад суугаа жирийн иргэдээс нас, хvйс, мэргэшилийн ялгааг vл харгалзан оролцуулж, тэдний дуу хоолойг сонсгох, монгол дахь зурагт vзэгчидэд гадаадад суугаа монголчуудын сонгуульд оролцох эрхийн тухай ухуулан сурталчилахийг Pacific Marketing компаниас нэвтрvvлгийн бодлого болгон баримталсаныг энд онцлон тэмдэглэе.

Шинэ сонгуулийн хуулийн тєсєлд энэ бvх асуудал хамрагдаад УИХ-аар батлагдах эсэх нь одоогоор тодорхой бус байна. Харин УИХ-н гишvvд, СЕХ энэ сэдвээр хийсэн мэргэжилийн судалгаа, хуримтлуулсан туршлага, мэдээллээр хомс, гадны мэргэжилтнvvд, агентлагтай туршлага солилцоогvй байгаа нь нэвтрvvлгийн явцад анзаарагдлаа. Нэвтрvvлгийг хааж М.Батжаргалын хэлсний адил “энэ хэлэлцvvлэг vргэлжилэх болно”. Бороо орсны дараа цув нємрєх бус, ирж яваа давалгааг харж, сєрж хєдєлж чадах нь аль ч засгийн чансааг илтгэх хэмжvvр байдаг. Даяаршилын эринд бидэнд тийм л засгийн бодлого хэрэгтэй байна.
Мэтгэлцээн vргэлжилнэ. Цуврал нэвтрvvлгийн дараагийн дугаар: Америкт тєрсєн John Dorj ba Jessica Dorj нарын хувь заяаны тухай буюу “Давхар Иргэншилийн асуудал”...

Д.Сайнбаяр
sonarxissus@yahoo.com

Америкид буй Монголчуудын
“Даяар Монгол” сонин

URL:

Энэ мэдээг Favorites-д vлдээх